İş Kanununda Fazla Çalışma Ücretleri Alınabilir mı?

İş Hukuku Fazla Mesai ve Çalışma Şartları İşçinin Hakları

Yürürlükte olan İş Kanunu gereğince özel sektörde çalışan işçilerin haftalık çalışma süresi 45 saattir. Bu saatten sonra yapılacak tüm çalışmalar fazladan çalışmaya girmekle, iş hukuku fazla mesai konusunda da işçilerin haklarını korumaktadır. Fazla mesai alacağı da ücretin bir ekidir. Bu sebeple herhangi bir hukuki ihtilaf neticesinde, fazla mesainin ödenmemesi, işçinin ücretini eksik alması anlamını taşımaktadır. Bu nedenle fazla mesai yaptıran her kurum ve kuruluş muhakkak suretle fazla mesai ücretini ödemek zorundadır. Aynı zamanda yine yasal düzenlemeler neticesinde, işçinin rızası olmadan hiçbir şekilde fazla mesai yaptırılamamaktadır. Bu nedenle işverenler, işçileri için fazla çalışma ücretini doğru belirlemek zorundadır.

Fazla Mesai ve İşçi Hakları

İş hukuku fazla mesai, kanun uyarınca üçe ayrılmakla, bu çalışma şekillerine ülkemizde de oldukça riayet edilmektedir. Normal mesai, zorunlu çalışma ve acil durumlarda çalışma olarak üçe ayrılan fazla mesailerde, bazı durumlarda ücret ödenmemektedir. Özellikle ulusal çıkarların söz konusu olduğu, arızalar sonucu ortaya çıkan olumsuz durumlar ve bazı teknik sorunlardan dolayı, işveren tarafından izne ayrılabilmektedir. İş Kanununa göre, ülkemizde fazla mesai yıllık 270 saatten fazla olamamaktadır. Bunun yanı sıra, çalışılan her 1 saat için, işçilere 1,5 saat izin hakkı verilmektedir. Ayrıca işçi fazla mesaiye hiçbir şekilde zorlanamamaktadır. Ayrıca fazla mesai, kanun gereğince bir kısım işçilere yasaklanmıştır. Gece işinde çalışan işçiler, hiçbir şekilde fazla mesaiye zorlanamamaktadır. Bunun yanı sıra, sağlık nedeniyle sıkıntı yaşayanların ve yer altı işlerinde çalışan kişilerin yaptığı işlerde hiçbir şekilde fazla mesai yaptırılamaz.

Fazla mesai yapan işçiler, bunu karşılığında zamlı ödeme alıp almadıklarını kontrol etmeli ve bordrolarını dikkatli bir şekilde incelemelidirler. Bordronun tam anlamıyla incelenmeden imzalanması ve tüm ödemelerin banka kanalıyla yapılması halinde işçi, gerçekte yaptığı fazla mesainin karşılığını Mahkeme yoluyla bile olsa alamayabilmektedir. Misalen, bazı işverenler işçinin o ay içerisinde yaptığı mesai süresini bordroya tam olarak yansıtmamakta yani eksik yansıtmakta ancak bordroyu işçiye imzalatmak suretiyle eksik tahakkuk ettirdiği fazla mesai ücretini ödemekten kurtulma çabası içine girmektedir. Zira çoğu zaman işçinin elinde tanık dışında başka bir delil bulunmamaktadır. Yazılı delil teşkil eden bordro karşısında tanık deliline istisnai haller dışında itibar edilmemektedir. Bu nedenle işçilerin mutlaka bordroyu incelemeleri, incelemeden imza etmemeleri, bordroda gerçek duruma örtüşmeyen bir durum olması halinde ihtirazi kayıt koyarak bordroyu imzalamaları hukuki gerekliliktir. Günde 10,5-11 saatin üzerinde çalışan işçilerin, tanık dışında başkaca bir delilleri bulunmaması halinde yapmış oldukları fazla mesainin yalnızca 3 saati kabul edilmektedir. Yargıtay kararları bu yöndedir. Yanlış bilinen bir husus olduğu için belirtmekte fayda görüyoruz. Yanlış bilinen bir konuyu daha açıklığa kavuşturmakta fayda görüyoruz. Fazla mesai hesabında haftalık toplam çalışma süresi dikkate alınır. Haftalık çalışma süresi 45 saat olup, işçinin hafta boyunca yaptığı çalışma bu süreyi aşıyorsa aşan kısım fazla mesai alacağına konu olabilir.

Yapılan düzenlemeler gereğince ülkemizde mevcut iş hukuku fazla mesai konusunda yine 18 yaşından küçüklerin çalışmasına müsaade etmemektedir. Aynı zamanda gebe veya emziren kadınlarla, sağlık durumunun elvermediği kişiler fazla çalışmaya zorlanamamaktadır. Bu konuya ilişkin herhangi bir sıkıntı yaşanması halinde, İş Mahkemeleri nezdinde dava açma hakkınız bulunmaktadır.